عشق یا وابستگیِ زخمی؟

تروما و علل شکل گیری آن

 

هر جایی که دیدید در یک رابطه مدام به شما آسیب می‌زنند، تحقیر می‌شوید، نادیده گرفته می‌شوید یا آرامشتان گرفته می‌شود، اما با همه‌ی این‌ها باز هم نمی‌توانید آن رابطه را ترک کنید، بدانید اسمش عشق نیست.

این ماندنِ دردناک معمولاً از «وابستگی ناشی از تروما» می‌آید؛ یعنی زخمی قدیمی که باعث می‌شود مغز، دردِ آشنا را به تنهاییِ سالم ترجیح بدهد.

در چنین رابطه‌ای، شما بیشتر از اینکه عاشق باشید، درگیر ترسِ رها شدن، نیاز به تأیید شدن یا امیدِ تغییرِ کسی هستید که بارها به شما آسیب زده. تروما کاری می‌کند که مرزها کمرنگ شوند و آسیب با محبت اشتباه گرفته شود.

 

🔴 عشق واقعی امنیت می‌آورد، رشد می‌دهد و آرامش می‌سازد؛ اما وابستگیِ ناشی از تروما شما را در چرخه‌ی درد، انتظار و توجیه نگه می‌دارد. شناخت این تفاوت، اولین قدم برای نجات خودتان است.

 

علت تروما در آدم‌ها معمولاً یک اتفاق ساده نیست؛ بلکه تجربه‌هایی است که ذهن و سیستم عصبی نتوانسته آن‌ها را به‌درستی پردازش کند.

 

🔴 مهم‌ترین علت‌ها به‌صورت روشن و خلاصه :

 

۱. آسیب در کودکی (مهم‌ترین عامل)

بخش بزرگی از تروماها ریشه در کودکی دارند:

 

☄بی‌توجهی عاطفی (دیده نشدن، شنیده نشدن)

 

☄والدین سرد، خشمگین یا غیرقابل پیش‌بینی

 

☄تحقیر، مقایسه یا سرزنش مداوم 

 

☄ تنبیه بدنی یا روانی

 

☄بزرگ شدن در فضای ناامن یا پرتنش

 

کودک یاد می‌گیرد برای بقا، احساساتش را سرکوب کند؛ این زخم در بزرگسالی فعال می‌شود.

 

۲. تجربه‌های ناگهانی و شوک‌آور

اتفاق‌هایی که فرد را غافلگیر و ناتوان می‌کنند:

 

☄تصادف شدید، بلایای طبیعی، جنگ

 

☄مرگ ناگهانی عزیزان

 

☄دیدن صحنه‌های خشونت‌آمیز

 

در این شرایط مغز وارد حالت بقا می‌شود و خاطره «قفل» می‌شود.

 

 

۳. روابط آسیب‌زا و سمی

 

☄خیانت

 

☄خشونت عاطفی یا جسمی

 

☄کنترل‌گری، تهدید، گس‌لایتینگ

 

وقتی آسیب از طرف کسی می‌آید که قرار بوده امن باشد، اثرش عمیق‌تر است.

 

 

۴. تروماهای مزمن و تکرارشونده

گاهی یک فاجعه نیست، بلکه دردِ آرام اما طولانی است:

 

☄فقر و ناامنی اقتصادی مداوم

 

☄استرس شغلی شدید

 

☄تحقیر سیستماتیک

 

این نوع تروما بی‌صداست ولی فرساینده.

 

 

۵. نداشتن حمایت بعد از آسیب

حتی یک اتفاق سخت، اگر با حمایت، همدلی و امنیت همراه باشد، ممکن است به تروما تبدیل نشود.

اما وقتی فرد تنها می‌ماند، گفته می‌شود «بگذره»، «قوی باش»، یا احساساتش انکار می‌شود، زخم عمیق‌تر می‌شود.

 

 

🔴نکته‌ی مهم

تروما ضعف نیست؛ واکنش طبیعی مغز به شرایط غیرطبیعی است.

و همان‌طور که شکل می‌گیرد، می‌تواند با آگاهی و درمان، آرام‌آرام ترمیم شود.